Rozpoczynając terapię dziecka w spektrum autyzmu, łatwo skupić się na „dużych celach”.Tymczasem najważniejsze są umiejętności, które realnie pomagają dziecku w codziennym funkcjonowaniu i budowaniu poczucia sprawczości.

To właśnie od nich warto zacząć.

1. Ucz tego, co dziecko może wykorzystać od razu

Największe znaczenie mają umiejętności, które pomagają dziecku komunikować podstawowe potrzeby i lepiej odnajdywać się w codzienności.

Na początku terapii warto skupić się między innymi na:

• proszeniu o picie lub jedzenie,
• komunikowaniu potrzeb fizjologicznych,
• sygnalizowaniu dyskomfortu,
• proszeniu o pomoc,
• odmawianiu.

Dziecko, które potrafi zakomunikować swoje potrzeby, czuje się bezpieczniej i doświadcza mniejszej frustracji.

2. Rozwijaj umiejętności potrzebne każdego dnia

Terapia powinna wspierać dziecko przede wszystkim w codziennym życiu.

Dlatego ważne są:

• samoobsługa,
• umiejętności domowe,
• komunikacja,
• czekanie na swoją kolej,
• wspólna zabawa,
• proszenie o przedmioty i pomoc,
• współpraca z dorosłym.

To właśnie te kompetencje budują samodzielność i pomagają dziecku lepiej funkcjonować w domu, przedszkolu czy szkole.

3. Ucz zachowań funkcjonalnych

Celem terapii nie jest wyłącznie nauka pojedynczych umiejętności, ale rozwijanie zachowań, które będą przydatne w naturalnych sytuacjach społecznych.

Warto pracować nad:

• adekwatnym reagowaniem w różnych sytuacjach,
• zadawaniem pytań,
• proszeniem,
• odmawianiem,
• odpowiadaniem na pytania,
• rozumieniem komunikatów i poleceń.

Im bardziej funkcjonalna jest nauka, tym łatwiej dziecku wykorzystać nowe umiejętności w codziennym życiu.

4. Buduj kompetencje komunikacyjne

Komunikacja to fundament rozwoju dziecka.

Na początku terapii ogromne znaczenie mają:

• naśladowanie,
• wspólne pole uwagi,
• wskazywanie,
• reakcja na imię,
• kontakt wzrokowy,
• inicjowanie kontaktu.

To właśnie te umiejętności stanowią bazę do dalszego rozwoju języka i relacji społecznych.

5. Jeśli mowa rozwija się wolniej — wprowadź komunikację alternatywną

Brak mowy nie oznacza braku potrzeby komunikacji.

Jeżeli dziecko ma trudności z rozwijaniem mowy werbalnej, warto jak najwcześniej wprowadzać alternatywne i wspomagające sposoby komunikacji (AAC).

Dziecko powinno mieć możliwość:

• wyrażania potrzeb,
• odmawiania,
• proszenia,
• wyboru,
• komunikowania emocji.

Komunikacja zmniejsza napięcie, frustrację i pomaga budować poczucie bezpieczeństwa.

6. Trudne zachowania to często forma komunikacji

Zachowania trudne bardzo często nie pojawiają się „bez powodu”.Mogą wynikać z:

• trudności komunikacyjnych,
• przeciążenia sensorycznego,
• frustracji,
• niezrozumienia sytuacji,
• braku możliwości wyrażenia potrzeb.

Dlatego tak ważne jest nie tylko korygowanie zachowań niepożądanych, ale przede wszystkim szukanie ich przyczyny i uczenie dziecka bardziej skutecznych sposobów komunikacji.

Najważniejsze jest budowanie relacji

Terapia nie powinna opierać się wyłącznie na ćwiczeniach i zadaniach.Podstawą skutecznego wsparcia jest relacja, poczucie bezpieczeństwa i zaufanie.

Dziecko uczy się najlepiej wtedy, gdy czuje się rozumiane i akceptowane.