Daniel Tammet nie jest zwykłym pisarzem. To człowiek, dla którego rzeczywistość jest wielowymiarową mozaiką barw, kształtów i liczb. Jako sawant zdiagnozowany z zespołem Aspergera, zyskał światową sławę dzięki niezwykłym zdolnościom matematycznym i językowym. Jednak w swojej książce „Słowa są jak ptaki, które uczymy śpiewać”, Tammet udowadnia, że jego największym darem nie jest umiejętność recytowania liczby pi, lecz zdolność do empatii wobec języka.

     Głównym motywem spajającym poszczególne  rozdziały jest „synestezja” – stan, w którym zmysły przenikają się nawzajem. Tammet opisuje, jak słowa „smakują”, jaką mają „teksturę” i jaki „kolor”. Dla przeciętnego czytelnika słowo jest tylko nośnikiem informacji. Dla Tammeta jest ono żywym organizmem.

     Autor kwestionuje pogląd Noama Chomsky’ego o „uniwersalnej gramatyce” wszczepionej w ludzkie mózgi. Zamiast tego, Tammet skłania się ku teorii, że język jest wynikiem naszej interakcji ze światem i innymi ludźmi. Przywołuje przykłady ze swojego dzieciństwa, kiedy jako dziecko wycofane i zamknięte w sobie, odnajdywało w słowach bezpieczną przystań. Słowa były dla niego „ptakami”, które musiał oswoić, by móc porozumieć się z otoczeniem.

     Niezwykle fascynujący jest rozdział poświęcony literaturze widzianej przez pryzmat liczb. Tammet analizuje dzieła literatury światowej, dostrzegając w nich matematyczne wzorce. Pokazuje, że wielcy pisarze, jak Leskov czy Beckett, intuicyjnie operowali statystyką i rytmem, który czyni ich prozę nieśmiertelną. To nowatorskie podejście – połączenie humanistyki z naukami ścisłymi – jest jednym z najmocniejszych punktów książki.

     To, co wyróżnia tę książkę na tle innych pozycji popularnonaukowych, to jej „styl”. Tammet pisze z ogromną wrażliwością. Jego zdania są przejrzyste, a metafory trafne. Tytułowe porównanie słów do ptaków nie jest tylko ozdobnikiem – przewija się przez całą narrację jako przypomnienie o wolności, jaką daje nam umiejętność nazywania rzeczy.

     Autor nie boi się również wątków osobistych. Pisze o swojej samotności, o tym, jak trudne było dla niego zrozumienie metafor (które jako osoba w spektrum brał dosłownie), i jak ostatecznie to właśnie literatura pomogła mu zrozumieć niuanse ludzkich emocji.

Książka Daniela Tammeta to potężne przypomnienie o tym, że język jest naszym najważniejszym narzędziem budowania relacji. „Empatia zaczyna się od słowa” – od próby zrozumienia, co dany termin znaczy dla drugiego człowieka.

Edyta Kwiecień