Książka Dawn Prince-Hughes to głęboko poruszająca i miejscami brutalna opowieść o poszukiwaniu człowieczeństwa w miejscu, którego większość z nas by o to nie podejrzewała – w ogrodzie zoologicznym, przed wybiegiem dla goryli. Autorka zabiera nas w podróż przez swoje życie, które przez lata przypominało chaos dźwięków, świateł i niezrozumiałych kodów społecznych, aż do momentu, w którym odnalazła swoje „plemię”.
 

     Pierwsza część książki opisuje dorastanie Dawn w świecie, który był dla niej  „za głośny” i „za jasny”. Prince-Hughes z niezwykłą precyzją oddaje stan, który nazywa „atonalnym światem”. Jako dziecko nie potrafiła odczytywać intencji innych ludzi, a interakcje społeczne były dla niej źródłem lęku i fizycznego bólu. Autorka pisze o swoim zagubieniu z dystansem, ale i bolesną szczerością, co pozwala czytelnikowi poczuć ciężar egzystencji bez „społecznego kompasu”.
 

     Przełomowym momentem w życiu autorki jest wizyta w ogrodzie zoologicznym w Seattle. To tam, przed szybą wybiegu dla goryli, Dawn po raz pierwszy poczuła spokój. W tej części książka zmienia ton – z chaotycznego i lękowego na kontemplacyjny. Prince-Hughes opisuje proces nawiązywania relacji z grupą goryli, a szczególnie z ich liderem, Kongo. To właśnie tutaj objawia się największa wartość tej pozycji: „paralele między zachowaniem naczelnych a potrzebami osób autystycznych”. Obserwując Kongo i jego rodzinę, Dawn uczy się, czym jest miłość, opiekuńczość i struktura społeczna. To paradoks, który wybrzmiewa najmocniej: aby stać się „lepszym człowiekiem” i nauczyć się funkcjonować w społeczeństwie, autorka musiała najpierw zostać „częścią plemienia goryli”.
 

     „Pieśni plemienia goryli” to także opis intelektualnej drogi autorki. Dzięki wsparciu bliskich osób i swojej pasji do naczelnych, Dawn Prince-Hughes przechodzi drogę od bezdomnej outsiderki do uznanej antropolożki z doktoratem. Jej naukowe podejście miesza się tutaj z głęboką duchowością. Autorka wprowadza pojęcie „duszy plemiennej”. Twierdzi, że współczesna cywilizacja zatraciła naturalne rytmy, które są kluczowe dla dobrostanu psychicznego, a osoby autystyczne są szczególnie wrażliwe na ten brak. W książce znajdziemy fascynujące opisy tego, jak obserwacja hierarchii w stadzie pomogła jej zrozumieć strukturę ludzkich instytucji – od uniwersytetu po relacje rodzinne.
 

     Dawn Prince-Hughes kończy swoją opowieść jako osoba spełniona – matka, partnerka i naukowiec. Jednak jej sukces nie polega na tym, że „wyleczyła się” z autyzmu, ale na tym, że nauczyła się śpiewać własną pieśń w chórze świata, który wcześniej próbował ją uciszyć. To lektura, która zostaje w czytelniku na bardzo długo, zmuszając do ponownego zdefiniowania, co tak naprawdę czyni nas ludźmi.
 

     „Pieśni plemienia goryli” to lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć autyzm nie jako zbiór deficytów, ale jako odmienny sposób doświadczania rzeczywistości. To także hołd złożony naturze, która potrafi uczyć empatii skuteczniej niż ludzkie systemy edukacji.

Edyta Kwiecień