Centrum Terapii F8 to miejsce wsparcia dla dzieci z trudnościami rozwojowymi oraz ich rodziców. Pomagamy rozwijać komunikację, relacje i samodzielność w spokojnej, bezpiecznej atmosferze.

Wrocławska 75,
30-011 Kraków

 Kontakt

 Terapia ADHD

 Terapia ASD

 Blog

 Specjaliści

 O nas

sekretariat@terapiaautyzm.eu

+48 721 880 209

Copyright © Centrum Terapii F8.

Polityka prywatności

sekretariat@terapiaautyzm.eu

+48 721 880 209

Kancelaria Radcy Prawnego Łukasz Rozmiarek
20 maja 2025

„Poszukiwacze wzorów. Autyzm a ludzka wynalazczość” S. Baron-Cohen

 Dziś pragnę polecić ksiąkę Simona Barona-Cohena, brytyjskiego psychologa i badacza autyzmu, który w swojej książce „Poszukiwacze wzorów. Autyzm a ludzka wynalazczość” podejmuje fascynującą próbę powiązania autyzmu z rozwojem ludzkiej kreatywności

i wynalazczości. Autor, min. z takiej pracy jak „Teoria zła”, tym razem skupia się napozytywnym aspekcie neuroróżnorodności, dowodząc, że cechy związane z autyzmem odgrywały kluczową rolę w postępie technologicznym i kulturowym ludzkości.Baron-Cohen przedstawia tezę, że ludzie w spektrum autyzmu często posiadają wyjątkową zdolność do dostrzegania wzorcówi systemów, co predysponuje ich do bycia wynalazcami, naukowcami i artystami. Kluczowym pojęciem w książce jest „mechanizm systematyzujący” – zdolność do analizowania, rozkładania na czynniki pierwsze i tworzenia reguł rządzących różnymi systemami,od matematyki po muzykę. Autor dowodzi, że ten mechanizm jest szczególnie rozwinięty u osób autystycznych i że to właśnie on leżyu podstaw wielu przełomowych odkryć w historii.   Aby zilustrować swoją teorię, Baron-Cohen przywołuje liczne przykłady historycznych postaci, które prawdopodobnie były w spektrum autyzmu, takich jak Isaac Newton, Maria Skłodowska - Curie czy Nikola Tesla. Pokazuje, jak ich niezwykła koncentracja na szczegółach, upór w dążeniu do rozwiązania problemu i zdolność do dostrzegania wzorców tam, gdzie inni ich nie widzieli, przyczyniły się do rewolucyjnych odkryć.

 

Neuroróżnorodność a ewolucja kulturowa

   Jednym z najciekawszych wątków książki jest dyskusja na temat roli neuroróżnorodności w ewolucji człowieka. Baron-Cohen sugeruje, że autyzm nie jest wyłącznie „zaburzeniem”, ale także naturalną odmianą ludzkiego umysłu, która w niektórych kontekstach może być ewolucyjnie korzystna. Wskazuje, że w społeczeństwach łowiecko-zbierackich osoby o szczególnych zdolnościach wzrokowo przestrzennych mogły być cenione jako twórcy narzędzi czy strategowie.  Autor wprowadza również pojęcie „niszy poznawczej”, czyli środowiska, w którym określone style myślenia są szczególnie przydatne. Jego zdaniem rewolucja przemysłowa i współczesna era technologiczna stworzyły idealne warunki dla osób o umysłach systematyzujących, co tłumaczyłoby wzrost liczby diagnoz autyzmu w ostatnich dekadach.

 

Krytyka i kontrowersje

   Choć książka Barona-Cohena jest niezwykle inspirująca, nie brakuje w niej kontrowersji. Niektórzy badacze zarzucają autorowi uproszczenia, zwłaszcza w próbach diagnozowania autyzmu u historycznych postaci na podstawie szczątkowych informacji.Inni wskazują, że choć teoria systematyzującego umysłu dobrze tłumaczy sukcesy osób autystycznych w naukach ścisłych, to nie wyjaśnia trudności, z jakimi borykają się one w innych dziedzinach, takich jak relacje społeczne.   Ponadto, choć Baron-Cohen podkreśla pozytywne aspekty autyzmu, nie unika trudnych tematów, takich jak wykluczenie społeczne czy problemy sensoryczne. Jednak jego optymistyczna perspektywa może budzić wątpliwości u niektórych czytelników, szczególnietych, którzy na co dzień zmagają się z wyzwaniami związanymi z autyzmem.

 

Styl i dostępność

   Książka napisana jest przystępnym językiem, co czyni ją atrakcyjną zarówno dla specjalistów, jak i laików. Baron-Cohen unika nadmiernego żargonu naukowego, a skomplikowane koncepcje wyjaśnia za pomocą jasnych przykładów. Dzięki temu „Poszukiwacze wzorów” mogą być wartościową lekturą dla rodziców, nauczycieli, a nawet samych osób w spektrum autyzmu, które chcą lepiej zrozumieć swoje mocne strony.   „Poszukiwacze wzorów” to książka, która zmienia sposób postrzegania autyzmu – zamiast skupiać się na deficytach, pokazuje jego potencjał jako siły napędowej ludzkiej innowacyjności. Choć niektóre tezy autora mogą wydawać się spekulatywne, jego praca stanowi ważny głos w dyskusji o neuroróżnorodności i wartościach, jakie niesie ze sobą różnorodność poznawcza.

 

 

Edyta Kwiecień